KUCH TASIRDA DEFORMATSIYALANADIGAN OQUVCHAN MUHITLAR UCHUN MURAKKAB REOLOGIK MODELLARNI ISHLAB CHIQISH
DOI:
https://doi.org/10.66493/0h2c1n28Keywords:
Reologiya, viskoelastiklik, murakkab muhitlar, deformatsion inersiya, relaksatsiya, retardatsiya, tiksotropiya, Maksvell modeli, Kelvin–Foygt modeli, Guk qonuni, Nyuton qonuniAbstract
Ushbu ishda murakkab viskoelastik va ko‘p fazali muhitlarning mexanik xatti-harakatlari SLS modeli doirasida tahlil qilinadi. Ishda Guk va Nyuton elementlari asosida turli kombinatsiyalardagi reologik modellar, xususan Maksvell va Kelvin–Foygt modellari ko‘rib chiqilgan. Maksvell modeli ketma-ket ulanishi orqali kuchlanishning relaksatsiyasi, Kelvin–Foygt modeli esa retardatsiya va kechikkan elastiklik hodisalarini tavsiflaydi. Ideal elastik, yopishqoq va plastik elementlar yordamida murakkab muhitlarning deformatsion inersiya, yopishqoqlik va elastiklik xossalari tahlil qilinadi. Ishda differensial tenglamalarning analitik va sonli yechimlari, shuningdek doimiy deformatsiya sharoitida kuchlanishning vaqtga bog‘liqligi ko‘rib chiqiladi. Natijalar murakkab reologik tizimlarning xatti-harakatini tushunishga va mexanik xususiyatlarini matematik jihatdan ifodalashga yordam beradi. Shu bilan birga, ko‘p fazali tizimlarda kuchlanish–deformatsiya jarayonlarini mukammal tavsiflash imkonini beruvchi yondashuvlar taklif etilgan. Mazkur ish reologiya va materiallar mexanikasi sohasida ilmiy tadqiqotlar uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
[1] Астарита, Дж. Основы гидромеханики неньютоновских жидкостей: Пер. с англ. под ред. Ю.А. Буевича. М.: Мир, 1978. 310 с.
[2] Айнола Л.Я., Коппель Т.Я., Ламб Ю.Ю. О критериях перехода ламинарной формы течения в турбулентную при разгонном движении жидкости в круглой трубе. Труды Таллин. политехн. ин-та, 1981, № 505, с.17-29.
[3] Бибик, Е.Е. Реология дисперсных систем / Е.Е. Бибик. Л.: Химия, 1981. 172
[4] Рейнер М. Деформация и течение. Пер. с англ. под ред. Л.В.Никитина. М.: Гостоптехиздат, 1963. 374 с.
[5] Рейнер М. Реология. Пер. с англ. под ред. Э.И. Григолюка - М.: Наука, 1965. 324 с.
[6] Рахматулин Х.А.Основы газодинамики взаимопроникающих движений сжимаемых сред. ПММ ТХХ, 1956, с.184-195.
[7] Нигматуллин Р.И.Основы механики гетерогенных сред. М., Наука, 1978.
[8] Умаров А.И., Расулов О.Я. Нестационарно раздельно-кольцевое движение одно- и двухфазных сред в цилиндрической трубе. ДАН УзССР, 1986, № 7, с.19-21.
[9] Хусанов И.Н. Обобщенная модель вязко-инертно деформируемой среды. Узб. журнал Проблемы механики, № 1, 2008. с. 31-35
[10] Afonso A.M.P. Further developments on theoretical and computational rheology. PhD Thesis, 2010
[11] Alves M. A. Escoamentos de fluidos viscoelásticos em regime laminar: análise numérica, teórica e experimental. PhD thesis, FEUP, Porto, Portugal, 2004.
[12] Ancey C. Introduction to Fluid Rheology. Notebook. Ecublens, CH-1015 Lausanne, Suisse. 2005
[13] Askeland D.R., Fulay P.P., Wright W.J. The Science and Engineering of Materials. Cengage Learning (2011)
[14] Chhabra R. P., Richardson J. F. Non-Newtonian flow and applied rheology. Butterworth-Heinemann, USA, 2008.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Maqolani erkin o'qish, yuklab olish, nusxalash va tarqatish mumkin, muallif va manba ko'rsatilishi shart. Mualliflar o'z asarlarining mualliflik huquqini saqlab qoladi.